«Ծառայության մեջ կյանքը երազ է, կյանքում ծառայությունը՝ երազ». Վարդան Պետրոսյան

«Ծառայության մեջ կյանքը երազ է, կյանքում ծառայությունը՝ երազ». Վարդան Պետրոսյան

241

Աստծո օրհնությամբ,

Հզոր հավատքով միշտ պատրաստեմ

Մարտի

Հանուն իմ, մեր ու համայն Հայաստանի ապագայի:

Երդվում եմ:

2016 թվականի ապրիլի 1-ին Վարդանը հերթական անգամ տվեց երդումը ու բարձրացավ դիրքեր: Նա չէր էլ մտածում, որ մի քանի ժամ անց սկսվելու էր ապրիլյան քառօրյա պատերազմը:

Մինչ ապրիլը.

Ավարտեցի Կոշի միջնակարգ դպրոցը ու մեծ երազանքներով, սպասումներով դիմեցի Երևանի պետական համալսարանի կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետ:

Ունեի մասնագիտական նպատակներ, մեծ հույսեր, բայց գիտեի, որ այս ամենը մի փոքր պիտի սպասի: Ունեի սիրած աղջիկ ու բոլորի նման մտածում էի ՝ դե կգնամ, կծառայեմ, կգամ, կաշխատեմ ու կամուսնանամ:

Մինչ բանակը, դե ծառայող ընկերներ ունեի, ծրագրել էի. կգնամ նրանց նման սովորական կծառայեմ կգամ, բայց ճակատագիրն ինձ համար այլ բաներ պատրաստել:

Ապրիլ.

Ծառայությունս սկսվեց սպասվածի նման, կոփվում էինք, մտքով՝ հասունանում: Հասկանում էի՝ անցնում եմ մի շրջան, որը լիովին փոխում է իմ պատկերացումները կյանքի մասին: Լինում էին օրեր, երբ հիասթափվում էի ամեն ինչից, ցանկանում էի, որ այդ ամենը լիներ երազ. արթնանայի ու տեսնեի, որ իմ հայրական տանն եմ: Այդ դժվարությունները անցնելուց հետո հասկանում ես, որ պատրաստ ես մտնելու նոր կյանք, որը արդեն իր իրական պատկերով է ներկայանալու քեզ:  Ես ծառայում էի Մատաղիսում, հակատանկային վաշտում: Ազատ ժամանակ գրքեր էինք կարդում, իրար հետ էինք շփվում: Ամենահետաքրքիրը այն է, որ գրեթե բոլորը պլաններ էին կազմում, թե ինչ պետք է անեն ծառայությունից հետո: Մեկը ցանկանում էր ամուսնանալ, մյուսը շարունակել ուսումը, գնալ արտերկիր, աշխատել: Տարբեր տղաներ, տարբեր ճակատագրեր, սակայն եղավ մի բան, որը խառնեց բոլորի պլանները, նրանց ճակատագրերը կապելով իրար: 2016 թվականի ապրիլին արդեն 1,5 տարվա ծառայող էի: Ապրլի 1-ին երդվեցինք ու ամեն անգամվա նման բարձրացանք դիրքեր:Արտառոցը միայն այն էր, որ մի օր առաջ Մատաղիսի մեր զորամասում կարելի էր նկատել թշնամու անօդաչու սարքերը: Ամեն ինչ հանդարտ էր: Գիշերը երկուսի կողմերը մեծ թափով ամեն ինչ սկսվեց: Իմ հանգստի ժամն էր. ընկերներս եկան արթնացրին ու ես էլ մտա կռվի մեջ: Անկանոն երկու կողմը կրակում էր: Սկսեցին Թալիշ գյուղից, որ մեր դիմաց էր, հետոը սկսեցին ռմբակոծել մեր Մատաղիսը: Դիրքերը դե կապ ունեն իրար հետ, ու սկսվեց ՝ զանգը զանգի հետևից ՝ էս դիրքը գրավեցին, էս մարդն էլ չկա:

Դժոխքն էր իջել, երբ զանգում ու ասում էին ՝ ընկերդ էլ չկա…

Ուզում եմ զգացածս փոխանցեմ, բայց շատ եմ դժվարանում, չգիտեմ:

Սկզբում խուճապի մեջ էինք, քիչ-քիչ հարմարվեցինք ու հրաման եկավ ՝ կրակեք, ինչ շարժվող բան տեսնում եք՝ վերացրեք:

Էտ մի քանի օրը ուտելու, խմելու բան չենք ունեցել. դիրքերը ռմբակոծվում էին, օգնության մեքենաները տեղ չէին հասնում: Մեզ պահում էինք ՝ իրար օգնելով: Մի պահ օղակի մեջ էինք, տեղ չկար գնալու, գիտեինք, որ էտ վերջնա: Ապրելու մասին չենք էլ մտածել: Դիրքեր կային, որ մի տասը կամ ավելի քիչ տղերքով հիսուն հոգու դեմ կռվել են, բայց դիրք չեն հանձնել:

Ապրլի 2-ին նորից եմ ծնվել: Դրսում էի, ռմբակոծումը շարունակվում էր, երբ փորձեցի ներս մտնեմ, պատի մյուս կողմից արկ տրաքեց, ու ալիքն ինձ ներս շպրտեց: Վրաս սաղ ապակի էր, մտացում էի արկի բեկորներն ա: Բախտս բերեց…

Մեզնից մի տասը կամ տասներեք դիրք գրավել էին: Մեզ տեղակայեցին էտ դիրքերի մոտ: Ամսի 2-ին տանկային վաշտն արդեն մարտի մեջ էր ու մի քանի տանկ թշնամին ոչնչացրել էր: Ովքեր ողջ էին մնացել, հոգեկան շեղումներով վերադարձան: Հենց էտ օրը հասկացա, որ կյանքում շատ ավելի կարևոր բաներ կան, քան դատարկ մտքերը:

Տանկիստ ընկերներիս դիակները ես ու զինակիցներս ենք իջացրել:

Շատ հերոսներից են խոսում, բայց շատերին են մոռանում: Հայկ Թորոյան, ինքը շատ բաներա արել, ու քչերը գիտեն իրա մասին: Դիրքեր բաձրանալուց առաջ միշտ հարդարում էր իրեն ու ասում ՝ հանկարծ գերի ընկնեմ, չասեն հայերը փնթի են: Թալիշից դուրս գալուց, երբ զենք պիտի հասցներ դիրքեր, իրեն ու վարորդին երեք ադրբեջացնի հայկական զինվորական համազգեստով սպանում են: Հայկին գլխատում են:

Մի բան, որ շատ լավ եմ հիշում: Ամսի 3-ին եկան կամավորները: Տարիքով մարդիկ էին: Մի ութսունն անց պապիկի հարցրի ՝ պապի ջան ի՞նչ ես էսքան ճամփա անցել, եկել: Բացեց պայուսակը ու մեջը սաղ արյուն: Ընկերոջ արյունն էր: Գալու ճանապարհին իրանց մեքենան ոչնչացրել էին, ընկերը տեղում մահացել էր: Պապին եկել էր վրեժի:

Շատ բաներ են եղել, հիմա չեմ հիշում: Մենք մահի աչքերի մեջ ենք նայել: Տղաներ կային, որ խաղաղ ժամանակ չէին շփվում իրար հետ, էտ օրերին մի բռունցք էին դառել: Գիտեին, որ դիմացինիցա կախված իրա կյանքը, ամեն վայրկյան մեկը կարա մյուսին փրկի ու կփրկի հաստատ:

Տանեցիների հետ վերմակի տակից էի խոսում, որ ձեն չգա: Սիրած աղջիկ ունեի…

Հիմա խոստովանում եմ՝ պատերազմում ինձ պահեց աղջիկն ու ընտանիքը ՝ իմ սրտում:

Չնայած հայրենիքս մնաց, բայց աղջիկը չսպասեց…

Ընկերներս բոլորը հերոսներ են, որ մթության մեջ գետնից շոշափելով փամփուշտ էին գտնում ու կրակում:

Պատերազմն ավարտվեց…

Մի քանի ամիս ուշքի չէի գալիս: Ծառայության առաջին պահերից սպասել եմ տուն գալու օրվան: Էտ օրն անցավ սովորականի նման: Մերոնք ուրախությունից լացում էին, որ իմ ոտքով մտա տուն:

Ապրլից հետո.

Բանակից հետո  նպատակ ունեմ ՝ դառնալ լավ ծրագրավորող ու լավ աշխատանք ունենալ, այնուհետև մտածել անձնական կյանքս դասավորելու մասին: Այդ 2 տարին և պատերազմը շրջադարձային եղան ինձ համար: Կյանքս կարելի է բաժանել 2 մասի՝ մինչ ծառայությունը և ծառայությունից հետո: Բանակից հետո, պատերազմից հետո առավել ևս, շատ բան փոխվեց: Հիմա ամեն ինչին թեթև ու կատակով եմ նայում: Մենք դժոխք ենք տեսել Երկրի վրա ու մահ: Կուզեի չլինեին էտ օրերը, բայց շատ բան սովորեցի ՝ արժևորեցի կյանքը, հասկացա ՝ ինչ է ընկեր ասվածը: Ծառայության մեջ կյանքը երազ է, կյանքում ծառայությունը ՝ երազ:

Էլենիտա Սարգսյան

2-րդ կուրս

Կիսվել