«Գրելն իմ հոգեկերտվածքն է, այս անհասկանալի աշխարհում ինքս ինձ...

«Գրելն իմ հոգեկերտվածքն է, այս անհասկանալի աշխարհում ինքս ինձ հասկանալի դարձնողն է»

192

Գիտեմ, որ շատերդ՝ մանավանդ երիտասարդներդ, շատ անգամներ եք լսել կամ կարդացել այս տողերը. Ամեն բան հարաբերական է տիեզերքում, բացառությամբ այն սիրուն, որ ես ունեմ քո նկատմամբԻսկ կարգավիճակ գրելուց առաջ կամ որպես լավ տողեր դիտարկելուց հետո հարց չի՞ առաջացել, թե ով է այս տողերի հեղինակը։ Այս բոլոր ժամանակներում արդիական տողերը գրականության հարուստ թանգարան է բերել Հուսիկ Արան, ում հետ հարցազրույց ունենալու արդյունքում հասկացա, որ կյանքն ուրիշ գույներ ունի, հասկացա սիրո բարդ լեզուն, և որ ամենակարևորն է՝ ներս մտա հաճախ անընթեռնելի թվացող գրականության գամված դռներից ներս։

Ի՞նչ է Ձեզ համար գրականությունը՝ ապրելակե՞րպ, թե՞ սիրելի զբաղմունք։

-Երբ փոքր էի, ուզում էի դառնալ բժիշկ, բայց բանաստեղծությունն ինձ տարավ բանասիրական ֆակուլտետ: Հետո ուզեցի հարստանալ, բայց բանաստեղծությունը, ձեռքս բռնած, ինձ տարավ ոչ նյութական արժեքների աշխարհ:

Հիմա ինձ հարցնում են՝ ինչո՞ւ պաշտոն չունես, ասում եմ՝ չեք տեսնու՞մ, որ բանաստեղծությունը ձեռքիցս բռնել ու տանում է այն բոլոր վայրերը, որտեղ իրեն ազատ ու ինքնիշխան է զգում:

Գրելն իմ հոգեկերտվածքն է, այս անհասկանալի աշխարհում ինքս ինձ հասկանալի դարձնողն է: Ինձ համար հոբբի կամ զբաղմունք չէ բանաստեղծությունը, իմ կենսակերպն է: Գրելն ուղղակի կերպով ինձ ապրեցնում է, իմ կյանքն է: Ինձնից ուժեղ է և իմ ցանկություններից՝ փողից, պաշտոնից: Ես ուզում եմ փող ու պաշտոն, բայց դրանք խանգարելու են ինձ գրել: Կա՛մ մեկը, կա՛մ մյուսը: Բանաստեղծությունն իմ կյանքն է, եթե չգրեմ, կմեռնեմ:

Դուք հաճա՞խ եք կանգնում գրելու ռեակտիվությունը կորցնելու և մուսա ասվածին սպասելու փաստի առաջ։

-Կա կուտակման ժամանակ, և կա գրելու ժամանակ: Քո ամեն օրը գալիս լցվում է քո մեջ, մաքրվում-զուլալվում, հանքանյութից զտվում է ոսկին քո ներքին ջերմությամբ եռման շնորհիվ և հանձնվում թղթին, դառնում գիր: Այդ եռման շրջանում ոչ թե սպասում ես մուսային, այլ մուսան՝ ներշնչանքն է հասունանում: Մենք չգիտենք, բայց ինքն իր բռնկվելու օրն ու ժամը գիտի: Իսկ առանց ներշնչանքի չի գրվում, եթե գրվեց էլ՝ մատնում է, որ գրել ես, ոչ թե ստեղծել:

Հայ գրականության մեջ կա՞ գրական մի դեմք, ումից բավականաչափ ազդեցություն եք կրել։

-Ազդեցություն սովորաբար պատանի տարիքում են կրում, երբ սկսնակ են: Իմ ուսուցիչը եղել է Պարույր Սևակը: Իսկ հետո սկսում ես սովորել, քեզ ճշտել մարդկային վաղնջական ու նոր մտքի ճշմարտությամբ՝ սկսած շումերական սալիկներից, հունահռոմեական մշակույթից, Աստվածաշնչից, միջնադարից ու Վերածննդից մինչև մեր օրեր՝ լինելով աշխարհի շնչառության մեջ:

Հիմա և վաղուց իմ հայացքը ճշտում եմ Չարենցով, հատկապես նրա «Գիրք ճանապարհի» մատյանով:

Քչերը գիտեն Ձեզ՝ որպես Ֆելիքս Եղիազարյանի, քանի որ հայ ընթերցողին ներկայանում եք Հուսիկ Արա գրական անվամբ։ Ինչո՞ւ հենց Հուսիկ Արա, և արդյոք տարբեր են Ֆելիքս Եղիազարյան և Հուսիկ Արա առաջին հայացքից տարբեր թվացող, բայց նույն եսերը։

-Մինչև ծնվելս հայրս ասել է, որ տղա է ունենալու՝ անունը Հուսիկ: Արդեն փողոցը գիտեր, որ շուտով ծնվելու է Հուսիկը: Բայց մայրս ծննդյանս վկայականում գրել է տվել Ֆելիքս՝ իր վաղամեռիկ եղբոր անունը: Երբ զարմանում են, թե՝ չգիտեինք, որ անունդ Ֆելիքս է, ասում եմ՝ ես էլ չգիտեի, դպրոց գնալուց հետո եմ իմացել: Ինձ Ֆելիքս կանչում են դպրոցական և ուսանողական ընկերներս, իսկ տանը, գյուղում և հարազատներս գիտեն Հուսիկ: Մայրս նույնպես Հուսիկ էր կանչում:

Երկու անունը երկվություն է՝ երկու ես, տարբեր, վիշապի մարմնի երկու գլուխներ, որ հաճախ իրար են կծոտում:

Ֆելիքսը սովորական մարդն է, Հուսիկը՝ պոետը: Ֆելիքսը սիրում է կյանքը վայելել, փող աշխատել, շվայտ ու ցոփ ապրել, վատնել ժամանակ և ամեն ինչ: Իսկ Հուսիկը ձեռքից բռնում և նստեցնում է գրասեղանի առաջ ու ասում՝ կարդա ու գրիր: Նրանք անհաշտ թշնամիներ են, մեկը մյուսին է մեղադրում իր չստացվելու մեջ: Բայց Ֆելիքսն է գրելու նյութ բերում Հուսիկին, եթե Ֆելիքսը կյանքը չապրեր, Հուսիկը բան էլ չէր գրի: Զիջողը, զոհաբերվողը միշտ Ֆելիքսն է, ստիպված է կյանքի հաճույքներից ետ մնալ, որ Հուսիկը բանաստեղծ մնա: Իսկ Արա-ն ուղղակի պոետական ծածկանուն է, ավելի հնչեղ, քան Եղիազարյանն է: Մենք՝ հայերս, արաներ ենք՝ Արա Գեղեցիկ աստծու որդիները, և միշտ իրար հենց արա էլ ասում ենք:

Սիրո թեմայով Ձեր գրած բանաստեղծությունները տարբերվող են ու դիպուկ։ Ձեր սիրո պոեզիայի այդչափ յուրահատկությունը կարո՞ղ ենք կապել կյանքում շատ սերեր ունենալու հետ։ Դուք հավատու՞մ եք սիրո հավերժական լինելուն։

-Սկզբում սերն էր, վերջում էլ է սերը լինելու: Աստված ասաց՝ լույս լինի, այսինքն՝ սեր լինի: Եվ Աստված ասաց, որ նշանակում է՝ լույսը ասաց, նշանակում է՝ սերը ասաց: Սերը լույս է, Աստված է: Իսկ լույսը և Աստված հավերժ են, նույն ինքը՝ սերը:

Իմ բոլոր սերերն իմ լույսն են եղել, ես ապրել եմ այդ լույսով, ապրել եմ ոչ միայն բանաստեղծությամբ, այլ նաև սիրո լույսով: Ամեն օր կյանքի ցավից ու տառապանքից, անելանելիությունից ինձ փրկում է սիրո լույսը, պարուրում է և կյանք տալիս՝ չհանձնվել մահվանը:

Եթե արդար լինենք, սիրո մեջ որքան կյանք, այնքան էլ մահ կա, իսկ թե ինչպե՞ս ենք կարողանում ապրել այդպես՝ կյանքի մեջ մահով, մահվան մեջ՝ կյանքով, դա էլ սիրո գաղտնիքն է:

Իսկ բանաստեղծության հաջողությունն այն է, որ անկեղծ եմ խոստովանում՝ ուղղակի մտնելով մաշկի տակ և երակի մեջ: Որովհետև սիրում եմ ամբողջական, անմնացորդ, մինչև վերջին կաթիլս, ինձնից էլ շատ: Կարողանում եմ:

Անժելա Շահանց

4-րդ կուրս

Կիսվել