«Մշտապես զարգանալն ու կատարելագործվելը կօգնեն պաշտպանվել մանիպուլյացիայից». հոգեբան

«Մշտապես զարգանալն ու կատարելագործվելը կօգնեն պաշտպանվել մանիպուլյացիայից». հոգեբան

219

Հոգեբան Անուշ Կարապետյանը Journalist.am-ի հետ զրույցում խոսել է սոցցանցերում կիրառվող մանիպուլյացիայի և դրա ազդեցությունից պաշտպանվելու միջոցների մասին։

-Կխնդրեինք մի փոքր պատմել ձեր մասնագիտական ուղու մասին։

-Ես կլինիկական հոգեբան եմ, պրակտիկ գործունեություն եմ ծավալում մոտ 4-5 տարի:

Հասարակության վրա հոգեբանական ազդեցության ինչպիսի՞ ձևեր կան։

-Հասարակության վրա մեծ ազդեցություն ունի մեդիա դաշտը, գրականությունը, որոնք քարոզչական ու մանիպուլյացիոն հնարքներ են կիրառում:

-Ի՞նչ է մանիպուլյացիյան ու ինչպե՞ս կարող է արտահայտվել։

-«Մանիպուլյացիա» բառը տարբեր իմաստային կիրառում ունի: Հոգեբանության մեջ այն կիրառվում է որպես մարդկանց կառավարելու, նրանց վրա հմտորեն ներգործելու ակտ: Այն արտահայտվում է խոսքի միջոցով, պաստառների, տեքստի, հոլովակների, ֆիլմերի, ժեստերի և այլն:

Ո՞ր տարիքային խմբերն են ավելի խոցելի մանիպուլյացիայի, հոգեբանական ազդեցության տակ ընկնելու տեսանկյունից։

– Դեռահասներն առավել խոցելի են, քանի որ գտնվում են ամենահուզական, դյուրագռգիռ, ճգնաժամային փուլում:

-ԶԼՄ-ների կողմից կիրառվող մանիպուլյացիան ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ հասարակության վրա։

– Այն ազդեցությունը, որը հետապնդում է ԶԼՄ-ն։

-Քաղաքական գործիչների կողմից կիրառվող մանիպուլյացիան ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ հասարակական կարծիքի, քաղաքական հայացքների վրա։

-Հիմնային: Յուրաքանչյուր քաղաքական գործիչ ձգտում է ամենատարբեր մեթոդներով հավատացնել քաղաքացուն իր տեսակետը, մնում է հուսալ, որ նրա նպատակները ազնիվ են և միտված են՝ ի բարօրության քաղաքացու:

-Դուք՝ որպես հոգեբան, հաճախ եք նկատու՞մ սոցցանցերում, լրատվական կայքերում կամ քաղաքական գործիչների էջերում կիրառվող մանիպուլյացիոն հնարքները, եթե՝ այո, ապա կոնկրետ ո՞ր կայքերում։

-Այո, շատ հաճախ, և դա բնական է ու անխուսափելի, դրա համար էլ մշակվել է հատուկ ուղղություն` քաղաքական հոգեբանություն, որպեսզի քաղաքական գործիչները տիրապետեն այդ հնարքներին ու կիրառեն: Դա անում են բոլորը, մեկի մոտ ավելի հաջող է ստացվում, մյուսի մոտ պակաս, բայց բոլորին է դա հատուկ:

-Մանիպուլյացիոն մեթոդներից որո՞նք են շատ օգտագործվում ու որո՞նք ունեն ամենամեծ ազդեցությունը։

-Ամենաշատը կիառվում է վախի մեթոդը, հետո հաճույքի, հաճոյախոսության, մշտապես կրկնության և այլն:

-Դուք՝ որպես հասարակության անդամ, անհատ ինչպե՞ս եք վերաբերվում սոցցանցերում կիրառվող մանիպուլյացիային։

-Համարում եմ, որ դա բնական է ու անխուսափելի:

-Տեսաբանների կողմից կա կարծիք, որ մարդն ինչքան կրթված է լինում, այնքան քիչ է հավանական, որ նա կենթարկվի մանիպուլյացիայի, ինչքանո՞վ է իրատեսական այս կարծիքը ու ինչքանո՞վ կրթությունը կարող է մարդուն պաշտպանել մանիպուլյացիայից։

-Մարդը կայուն է դառնում մանիպուլյացիաների նկատմամբ, եթե զարգացած է նրա իմացական ոլորտը, կրթությունը դրան նպաստող գործոններից մեկն է, մեկ այլ գործոն է մշակութը, որում նա ձևավորվում է:

-Բացի կրթությունը, մանիպուլյացիայից պաշտպանվելու ի՞նչ մեթոդներ կառաջարկեք։

-Մշտապես զարգանալն ու կատարելագործվելը, դրան նպաստում է ստեղծարար գործունեությամբ զբաղվելը, արարելը մարդուն վեհացնում և աճ է տալիս:

-Մեդիակրթությունը Հայաստանում զարգացնելու դեպքում ինչքանո՞վ կքչանա մանիպուլյացիայի կիրառման ծավալները։

-Չի քչանա, կմշակվեն այլ մանիպուլյացիոն տեխնիկաներ:

-Ձեր կարծիքով հասարակությունը ինչքանո՞վ է գիտակցում ու ինչքանո՞վ է լուրջ վերաբերվում այն հանգամանքին, որ ամեն օր տարբեր կողմերից կարող է ենթարկվել մանիպուլյացիայի։

-Կարծում եմ՝ հասարակությունը գիտի, որ մշտապես ամեն կողմից ենթարկվում է մանիպուլյացիայի, պարզապես հենց այդ պահին ենթարվելիս դա չի գիտակցում:

-Իսկ ինչպե՞ս կարող ենք հասարակության գիտակցությունը էլ ավելի բարձրացնել մանիպուլյացիայից պաշտպանվելու առումով։

-Ազգային մակարդակով մշակութային աճ ապահովել, իսկ անձի մակարդակով յուրաքանչյուրը ձգտի անձնային աճի և ստեղծագործական ինքնադրսևորման, դա կնպաստի իմացական ոլորտի զարգացմանը, ինչնել, ինչպես արդեն նշեցի, դիմադրողականություն կստեղծի մանիպուլյացիաների նկատմամբ:

Աննա Գրիգորյան

4-րդ կուրս

Կիսվել